مطالعه تنوع ژنتیکی جمعیت های گل جالیز (Orobanche spp.) مزارع توتون شمال غرب ایران

مطالعه تنوع ژنتیکی جمعیت های گل جالیز (Orobanche spp.) مزارع توتون شمال غرب ایران

سمانه عابدی¹، رضا درویش زاده*²، ایرج برنوسی³، بابک عبدالهی مندولکانی⁴

¹دانش آموخته کارشناسی ارشد بیوتکنولوژی کشاورزی، گروه اصلاح و بیوتکنولوژی گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه ارومیه.

² دانشیار گروه اصلاح و بیوتکنولوژی گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه ارومیه

³ دانشیار گروه اصلاح و بیوتکنولوژی گیاهی، دانشکده کشاورزی دانشگاه ارومیه

⁴دانشیار گروه اصلاح و بیوتکنولوژی گیاهی، دانشکده کشاورزی دانشگاه ارومیه

تاریخ دریافت: 15/09/1391، تاریخ پذیرش: 02/03/1392

چکیده

گل­جالیز (Orobanche spp.) پارازیت اجباری ریشه­ی گیاهان زراعی مختلفی است. جهت بررسی تنوع ژنتیکی 51 نمونه متعلق به جمعیت­های مختلف از 3 گونه گل جالیز منطقه­ی شمال­غرب ایران، 34 آغازگر ISSR استفاده شد. از بین آغازگرهای مورد مطالعه، 20 آغازگر باندهای چند شکل تولید نمودند. از مجموع 261 باند تولید شده توسط آغازگرها، 254 باند (94%) چندشکل بودند. در بین گونه های مورد مطالعه، گونه  "O. aegyptiaca Pers." دارای دو باند اختصاصی بود. تجزیه خوشه ای، نمونه های گل جالیز جمع آوری شده را در 6 گروه اصلی قرار داد، بطوریکه تفاوت منطقه­ی جغرافیایی تاثیر چندانی بر تنوع ژنتیکی نمونه ها نداشت. براساس نتایج تجزیه واریانس مولکولی، تنوع ژنتیکی درون گونه ها 100% بود. سطح بالای تنوع ژنتیکی درون گونه ها، ضرورت توجه به تنوع پارازیت در طراحی پروژه­های اصلاحی، جهت ایجاد مقاومت در گیاهان میزبان را نشان می­دهد.

واژه های کلیدی: تنوع ژنتیکی، تجزیه خوشه­ای ،تجزیه واریانس مولکولی، گل­جالیز، نشانگر ISSR.

مقدمه

خانواده Orobanchaceae از بزرگترین خانواده­ های گیاهی در میان پارازیت­های اجباری است. جنس Orobanche دارای 170 گونه پارازیت می باشد که از این تعداد، 39 گونه در ایران گزارش شده و 9 گونه انحصاری منطقه­ی "فلور ایرانیکا" می باشند (Saeidi Mehrvarz et al., 2010; Schneeweiss et al., 2004). مرکز پراکندگی طبیعی گل جالیز (Orobanche spp.) منطقه­ی مدیترانه بوده و در مناطق دیگر یک علف هرز وارداتی است  .(Paran et al., 1997)گونه­های جنس Orobanche  باعث خسارت شدید در تعداد زیادی از محصولات زراعی از جمله آفتابگردان (Helianthus annuus L.)، توتون(Nicotiana tabacum L.) ، شبدر(Trifolium spp.) ، کلزا (Brassica oleracea L.) گوجه فرنگی (Lycopersicon esculentum Mill.) و یونجه (Medicago sativa L.) می­شوند (Rispail et al., 2007). بدلیل ارتباط مستقیم با میزبان، زندگی طولانی مدت در زیر خاک و تعداد زیاد بذور ریز و پایدار، کنترل گل جالیز بسیار مشکل می باشد. بنابراین، ایجاد گیاه میزبان مقاوم می­تواند به عنوان یکی از مؤثرترین روش های کنترل آن به حساب آید. در این راستا بررسی تنوع ژنتیکی پارازیت پیش­نیاز برنامه های اصلاحی است (Buschmann et al., 2005; Roman et al., 2004; Rubiales, 2003). به دلیل تعداد اندک ویژگی­های در دسترس پارازیت­های اجباری، بررسی تنوع ژنتیکی آنها با اندازه گیری صفات مورفولوژیک و یا بیوشیمیایی زیاد قابل اعتماد نیست Verkleij et al., 1986)). در دهه های اخیر نشانگرهای مبتنی بر DNA بطور موفقیت آمیزی در تمایز گونه ها و حتی افراد ژنوتیپ­ها در طیف گسترده­ای از گیاهان مورد استفاده قرار گرفته است (Ben Harrat et al., 2002). نشانگرهای مولکولی DNA از قبیل RAPD (Roman et al., 2007) ، AFLP (Vaz Patto et al., 2008) و ISSR (Benharrat et al., 2002; Buschmann et al., 2005; Roman et al., 2002) در سالهای اخیر به طور گسترده ای در مطالعه سطح تنوع در جمعیت های مختلف گل جالیز استفاده شده است. در بین نشانگرهای مورد استفاده، نشانگر ISSR^[1]، یک تکنیک مبتنی بر PCR^[2] است که توسطet al.   Zietkiewicz (1994) معرفی شد. در این تکنیک با استفاده از موتیف­های SSR به عنوان آغازگر و بدون نیاز به داشتن اطلاعات در مورد توالی­های مجاور، سطح بالایی از تکرار پذیری و چند­شکلی طی فرآیند واکنش زنجیره ای پلی مراز بدست می آید (Bornet et al., 2001). به عنوان مثال، Buschman et al. (2005) با استفاده از نشانگرهای ISSR توانستند دو جمعیت گل جالیز که از لحاظ خصوصیات موفولوژیکی قابل تمایز نبودند ولی قدرت بیماری زایی متفاوتی روی تیپ های مختلف توتون داشتند را تشخیص دهند. با توجه به مطالعات محدود در زمینه بررسی تنوع ژنتیکی جمعیت های گل جالیز ایران، مطالعه­ی حاضر جهت بررسی تنوع ژنتیکی درون و بین جمعیت­های گل جالیز مزارع توتون شمال غرب ایران با استفاده از نشانگر مولکولی ISSR انجام شد.

مواد و روش ها

در این مطالعه، 51 نمونه متعلق به جمعیت­های مختلف از 3 گونه گل جالیز، از مزارع توتون آلوده به این پارازیت در مناطق مختلف شمال غرب کشور جمع آوری شد. تعداد نمونه­های هر جمعیت بسته به دسترسی به گیاهان گل­جالیز متفاوت بود (جدول 1). استخراج DNA طبق روش CTAB (Doyle and Doyle, 1990) با اندکی تغییرات از گل های تازه ­ی گیاهان نمونه برداری شده در پژوهشکده­ی زیست فناوری دانشگاه ارومیه انجام گرفت. کیفیت و کمیت DNA استخراج شده از طریق الکتروفورز ژل آگارز 1% و دستگاه اسپکتروفتومتر بررسی شد. واکنش زنجیره ای پلی مراز با استفاده از 34 آغازگر ISSR (Vancouver, British Columbia, Canada) انجام گرفت (جدول 2). واکنش زنجیره ای پلیمراز در حجم 20 میکرولیتر شامل30 نانوگرم DNA، بافر PCR یک برابر (Tris-HCl 10 mM, KCl 50 mM; pH=8.3) ، 5/1 میلی­مول MgCl₂، 2/0 میکرومول از هر dNTP، 5/0 واحد آنزیم تک پلیمراز و 10 پیکومول از هر آغازگر در ترموسایکلر PerkinElmer–Applied Biosystems انجام شد. برنامه دمایی PCR بصورت: 4 دقیقه واسرشت سازی اولیه در 94 درجه سانتی گراد، 35 چرخه شامل 60 ثانیه در 94 درجه سانتی گراد (جهت واسرشت سازی)، 45 ثانیه در دمای اتصال (بسته به توالی آغازگرها) و 2 دقیقه در 72 درجه سانتی گراد (جهت بسط) و بسط نهایی در 72 درجه سانتی گراد به مدت 10 دقیقه بود. تفکیک محصولات تکثیری با استفاده از ژل آگارز Resolute line (Biozyme) 6/1 درصد و بافر TBE نیم برابر با ولتاژ 70 ولت و رنگ آمیزی توسط اتیدیوم بروماید صورت گرفت.

تجزیه داده ها

وجود یا عدم وجود باند در روی ژل به ترتیب با یک و صفر مشخص گردید و ماتریس داده های نشانگری تشکیل شد. پارامترهای تخمین تنوع ژنتیکی در سطح افراد و جمعیت ها، با نرم افزار GenAlEx6 (Peakall and Smouse, 2006) محاسبه گردید. جهت محاسبه­ی ضرایب تشابه و تشکیل دندروگرام­ها روش­های مختلفی مورد بررسی قرار­گرفت.

جدول 1- اطلاعات مربوط به 3 جمعیت (گونه) گل­جالیز.

Table 1- Informations on 3 Orobanche populations.

کارایی الگوریتم­های خوشه­بندی و مناسب بودن آنها بر اساس ضریب همبستگی کوفنتیک تعیین گردید. دندروگرام افراد با استفاده از برنامه­یSAHN ^[3] در نرم­افزار ^[4] NTSYS-pc (Rohlf, 1998) رسم گردید. جهت تائید نتایج تجزیه­ی خوشه­ای، تجزیه به مختصات اصلی[5]  (Kovach, 1999) انجام شد.

نتایج و بحث

برآورد تنوع ژنتیکی

نمونه های گل جالیز جمع آوری شده از مزارع توتون شمال غرب ایران، متعلق به گونه های O. aegyptiaca، O. ramosa و O. cernua بودند. تحقیقات نشان داده است که گونه های O. aegyptiaca Pers.،L.    O. ramosa وO. cernua Loefl. خسارت قابل توجهی به محصولات زراعی در نقاط مختلف کشور وارد می­نمایند (Minbashi Moini, 2003). به عنوان پیش نیاز برنامه های اصلاح مقاومت میزبان در برابر انگل گل جالیز، تنوع ژنتیکی درون و بین گونه­ای پارازیت بوسیله­ی نشانگر های ISSR، مورد بررسی قرار گرفت. از 34 آغازگر ISSR مورد مطالعه، 20 آغازگر چند­شکلی نشان دادند (جدول 2). 14 آغازگر باقی مانده، یا اصلاً محصولی تولید نکردند و یا اینکه الگوی باندی واضحی ایجاد ننمودند. تکثیر تمامی 51 نمونه گل جالیز توسط آغازگر A12 دو بار تکرار شد و الگوهای باندی بدست آمده تکرارپذیری بالایی (بیش از 95 درصد) نشان دادند.

جدول 2- آغازگرها، دمای اتصال، تعداد کل باند و درصد چندشکلی نشانگرهای ISSR در نمونه­های گل­جالیز مطالعه شده

Table 2- Primers, annealing temperature, total number of bands and percentage of polymorphic bands detected by ISSR markers on studied Orobanche individuals 

در پژوهشی Buschmann et al. (2005) برای آزمایش تکرارپذیری نشانگر ISSR فرآیند تکثیر را 5 بار تکرار کردند و نتایج مشابهی را گزارش نمودند. تکرار پذیری بالا به استفاده از آغازگرهای بزرگتر (16-25 واحدی) در ISSR، در مقایسه با آغازگرهای کوتاه مثلا در نشانگر RAPD  (10 واحدی) بر می­گردد که به محقق اجازه­ی استفاده از دمای اتصال بالاتر (45-60 درجه­ی سانتی گراد) را داده و باعث بالا رفتن سختگیری در اتصال می­گردد. بررسی­ها در مورد تکرارپذیری نشان می­دهد که تنها ضعیف ترین باندها، قابل تکرار نیستند (Pradeep Reddy et al., 2002). با استفاده از 20 آغازگر مذکور، 261 باند قابل تشخیص ایجاد شد که 254 عدد از آنها (معادل 94%) چند شکلی نشان دادند (جدول2). تعداد کل باندهای تولید شده توسط هر آغازگر، بین 19 باند توسط آغازگر (AC)8 G تا 5 باند توسط آغازگر (AG)8T با میانگین 13 بود. تعداد باند چند­شکل به ازاء هر آغازگر بین 4 الی 17 با میانگین 12 متغیر بود (جدول 2). میزان چندشکلی بالا در نمونه­های گل جالیز، نشان دهنده­ی وجود تنوع ژنتیکی در گونه های گل جالیز و از طرفی کارایی بالای نشانگر ISSR در شناسایی جمعیت­های مختلف گل جالیز است. توانایی نشانگر ISSR در ارائه­ی اطلاعات ژنتیکی، به فراوانی ریزماهواره­ها و توزیع آنها در مقیاس وسیعی از ژنوم گونه­ها بر می­گردد (Morgante et al., 1993).

در این بررسی عمدتاً از آغازگرهای قلابدار در انتهای '3 استفاده شد. قلابدار کردن آغازگر با 1-4 نوکلئوتید هرز در انتهای '3 یا '5، اطمینان اتصال در انتهای یک ریزماهواره در DNA ی الگو را تضمین می کند. در نتیجه، مشکل اسمیر و اتصال داخلی رفع می­شود. بر اساس نتایج Pradeep Reddy et al.  (2002) آغازگر های قلاب­شده در انتهای '3، در مقایسه با آغازگرهایی که در انتهای '5 قلابدار شده اند، الگوهای باندی واضح­تری ایجاد می نمایند. در بررسی هایBenharrat et al.  (2002) آغازگرهای بدون قلاب تنها یک یا دو نشانگر چندشکل تولید کردند در حالیکه آغازگرهای قلابدار چند شکلی بیشتری نشان دادند. معمولا تکرارهای دی نوکلئوتیدی قلاب شده در انتهای '3 یا '5 در مقایسه با تکرارهای چند نوکلئوتیدی دیگر، چند شکلی بالایی نشان می­دهند. در میان گونه های مورد مطالعه 2 باند اختصاصی در P1 (O. aegyptiaca) مشاهده شد. Roman et al.  (2007) در بررسی تنوع ژنتیکی دو نمونه ی O. gracilis از نواحی مختلف اسپانیا، با استفاده از نشانگر RAPD، هیچ باند اختصاصی مشاهده نکردند. مقادیر هتروزیگوسیتی نشان می­دهد که در جمعیت  "O. aegyptiaca"  تنوع ژنتیکی بیشتری وجود دارد (جدول3). دیگر مشخصات مکان­های  ISSRتکثیر شده در گونه های مختلف گل­جالیز در جدول 3 آمده است. بررسی تنوع ژنتیکی درون و بین گونه های پارازیت، پیش نیاز شناسایی منابع مقاومت در برنامه­های گزینش و  تعیین استراتژی لازم برای اصلاح گیاهان میزبان مقاوم در مقابل پارازیت  است (Roman et al., 2004; Satovic et al., 2009). از آنجا که نشانگرهای ISSR سطوح بسیار پایین تنوع ژنتیکی را بخوبی نمایان می کنند، می­توانند در مطالعات ژنتیک جمعیت گونه­های گیاهی بکار ­روند. اولین گزارش بکار­گیری نشانگر ISSR در بررسی تنوع ژنتیکی جمعیت­های گل­جالیز، توسط Benharrat et al. (2002) ارائه شد. در این مطالعه بخوبی کارایی این نشانگر در این زمینه نشان داده شد. بطوریکه علیرغم پیچیدگی زیر­دسته­ی Minores، نشانگر ISSR توانست تمایز خوبی بین گونه­های آن نشان دهد، حال­آنکه مطالعه توسط نشانگر RFLP یا توالی rbcL نتوانست دو گونه­ی  O. hederaeوO. amethystea را به خوبی تفکیک نماید (Benharrat et al., 2000).

جدول 3- مشخصات مکان های ISSR تکثیر شده در جمعیت­های گل­جالیز.

Table 3- Characteristics of amplified ISSR loci on studied Orobanche populations.

^a No. Bands = Number of bands. 

^b No. Bands Freq. >= 5% = Number of bands with a frequency >= 5%. 

^c No. Private Bands = Number of bands unique to a single population.

^d No. LComm Bands (<=25%) = Number of locally common bands (Freq. >= 5%) found in 25% or fewer populations.

^e No. LComm Bands (<=50%) = Number of locally common bands (Freq. >= 5%) found in 50% or fewer populations.

^f He = Expected heterozygosity = 2 ´ p ´ q. (p_ij is the frequency of j^th band at i^th locus).

^g  %P = Percentage of polymorphic loci. 

بررسی روابط افراد و  جمعیت ها

جهت محاسبه­ی ضریب تشابه و تشکیل دندروگرام­ روش­های مختلفی مورد بررسی قرار گرفت. کارایی الگوریتم­های خوشه بندی و مناسب بودن آنها بر اساس ضریب همبستگی کوفنتیک تعیین گردید. این ضریب، معیاری برای سنجش میزان همبستگی بین تشابهات نشان داده شده بر روی دندروگرام و مقدار واقعی تشابه است. از بین روش­های مورد بررسی بیشترین مقدار (69/0) مربوط به الگوریتم UPGMA بر اساس ضریب تشابه جاکارد بود؛ بنابراین دندروگرام با استفاده از این روش، جهت نمایش روابط خویشاوندی افراد مورد مطالعه­ تشکیل شد.

کمترین میزان تشابه ژنتیکی (33/0) بین نمونه­های "19" و "30" به ترتیب از ارومیه و مریوان مشاهده شد. این دو نمونه هر دو متعلق به گونه­ی O. aegyptiaca بودند. بیشترین تشابه ژنتیکی (68/0)  بین نمونه­های "41" و "44" به ترتیب متعلق به دو منطقه خوی و نقده مشاهده شد. نمونه­ی خوی از گونه­ی O. aegyptiaca و نمونه­ی نقده از گونه­ی O. ramoas بود. این دو گونه هر دو متعلق به دسته­ی Trionychon بوده و از لحاظ مورفولوژی بسیار شبیه به هم و هر دو دارای ساقه­ی شاخه دار می باشند. همچنین دارای دامنه­ی میزبانی و تعداد کروموزوم یکسان هستند (Paran et al., 1997). بر اساس دندروگرام بدست آمده بر مبنای الگوریتم UPGMA و ضریب تشابه جاکارد، افراد مورد مطالعه در 6 گروه اصلی قرار گرفتند (شکل 1). بطور کلی، نمونه­ها از گونه های مختلف در سرتاسر دندروگرام پراکنده بودند که این مساله تنوع درون­جمعیتی بالا را نشان می­دهد. برای مثال، نمونه­های 49، 50 و 51 متعلق به گونه­ی O. cernua که هر سه از یک منطقه جمع­آوری شده بودند، در گروه­های مجزا قرار گرفتند. این نشان­دهنده ی­آنست که دو فرد، که از نظر محل جمع­آوری بسیار به هم نزدیک بودند، الگوهای باندی متفاوتی ایجاد کردند. این نتیجه از سویی مؤید کارایی نشانگر مورد استفاده در تمایز جمعیت­های گل­جالیز بوده و از سوی دیگر اعلان یک هشدار جدی در مورد خطر تنوع بالای گل جالیز­ در منطقه و مشکل مبارزه با آنهاست. نتایج مشابهی توسطet al.  Benharrat (2002) در مورد گونه­ها و جمعیت­های گل­جالیز با استفاده از نشانگر ISSR بدست آمد.

فاصله­ی ژنتیکی جمعیت ها از 062/0 بین جمعیت های "O. aegyptiaca" و "O. ramosa" تا 194/0 بین  جمعیت های "O. ramosa" و " O. cernua" متغیر بود. گونه­ی O. cernua متعلق به دسته­ی Osproleon است که بوسیله­ی ساقه­ی غیر منشعب خود شناخته می­شود  (Paran et al., 1997) در حالی که دو گونه O. aegyptiaca و O. ramosa هر دو متعلق به دسته­ی Trionychon بوده و از لحاظ مورفولوژی بسیار شبیه به هم و هر دو دارای ساقه­ی شاخه دار می باشند. در اصلاح گیاهان زراعی، یکی از معیارهای انتخاب والدین برای تلاقی و بهره مندی از پدیده­ی هتروزیس، فاصله­ی ژنتیکی می­باشد. معمولا هر چه والدین از لحاظ صفات مختلف فاصله­ی بیشتری داشته باشند تنوع و هتروزیس بیشتری در نتاج مشاهده خواهد شد (Falconer and Mackay, 1997). هر چند این مساله در گیاهان زراعی پدیده­ای مطلوب محسوب می­شود، اما در مورد علف­های هرز یک پدیده­ی خطرناک است که ممکن است منجر به ایجاد پارازیت­های قدرتمندتر و یا توسعه دامنه میزبانی پارازیت (انتقال به گونه­های جدید میزبان) برای تامین بهتر مواد مورد نیاز شود.

تجزیه واریانس مولکولی

نتایج تجزیه واریانس مولکولی (^[6](AMOVA  (Excoffier et al., 1992) حاکی از تنوع بالای درون گونه ای بود (جدول 4).et al.  Roman (2007) در بررسی جمعیت­های O. gracilis var. gracilis جمع­آوری شده از شمال اسپانیا توسط نشانگر RAPD، درصد بالایی از تنوع (09/80) در درون جمعیت­ها مشاهده کردند.

شکل 1- دندروگرام حاصل از تجزیه­ی خوشه­ای به روش UPGMA مبتنی بر ضریب تشابه جاکارد در 51 نمونه گل­جالیز.

Figure 2- Dendrogram of 51 Orobanche individuals based on UPGMA algorithm and Jaccard's similarity coefficient using ISSR data

جدول 4- تجزیه واریانس مولکولی روی جمعیت های (گونه های) گل جالیز.

Table 5- Analysis of molecular variance (AMOVA) on Orobanche populations.

df = degrees of freedom; SS: sum of square; MS = mean of squares; Est Var = estimated variance; PhiPT is an analogue of F_st.

همچنین et al. Vaz Patto (2008) با بکار بردن نشانگر AFLP بیشترین تنوع ژنتیکی (3/86) را در بین افراد درون جمعیت­های O. foetida گزارش کردند. مطالعات در رابطه با سطح تنوع  و سیستم تلاقی، نشان داده اند که در گیاهان دگرگشن، درصد تنوع ژنتیکی درون جمعیتی بالاتر از بین جمعیتی است. در حالیکه الگوی تنوع در گیاهان خودگشن، بر خلاف این است. گونه­های خودگرده­افشان تنوع بین­جمعیتی بالایی نشان می­دهند (Nybom and Bartish, 2000; Satovic et al. 2009). بر این اساس هر چند در اینجا گواهی بر نوع سیستم تلاقی همه­ی جمعیت­های مورد مطالعه وجود ندارد، سطح بسیار پایین تنوع ژنتیکی بین جمعیت­های مورد مطالعه، مشابه نتیجه­ای است که در مورد گونه­های دگرگرده­افشان مانند O. crenata در مطالعات قبلی بدست آمده است .(Roman et al., 2001; Roman et al., 2002) در پژوهشی Roman et al. (2007) دو نتیجه­ی متفاوت در مورد یک گونه، از دو منطقه ی جغرافیایی مختلف گزارش کردند؛ بطوری که هر کدام از آنها الگوی تنوعی شبیه گونه­های خودگرده­افشان و یا دگرگرده­افشان نشان دادند. البته انتقال بذر از یک مکان به مکان دیگر توسط انسان یا ادوات کشاورزی نیز می­تواند نقش اساسی در سطح بالای تنوع درون­جمعیتی داشته باشد.

نتیجه گیری کلی

از آنجا که روش­های متداول کنترل گونه­های گل­جالیز در مزارع توتون موثر نیستند، نیاز به ایجاد روش­های جدید مبارزه وجود دارد. ایجاد گیاه میزبان مقاوم می­تواند به عنوان یکی از مؤثرترین روش های کنترل به حساب آید. با این حال، مکانیزم­ها و یا منابع طبیعی مقاومت در توتون تاکنون شناسایی نشده است (Buschmann et al., 2005). بررسی تنوع درون و بین جمعیت­های پارازیت، جهت شناسایی منابع مقاومت در برنامه­های گزینش امری ضروری است. از سوی دیگر، وجود تنوع ژنتیکی یکی از محدودیت­های کنترل مؤثر پارازیت بوده و تهدیدی برای میزبان­های متفاوت و راهبردهای کنترل محسوب می­شود.  نتایج این بررسی نشان داد که نشانگر ISSR ابزاری مناسب جهت مطالعه­ی تنوع ژنتیکی جمعیت­های گل جالیز است و توانایی تمایز افراد با منطقه­ی جغرافیایی نزدیک به هم را دارا می­باشد. نتایج نشان داد که روابط ژنتیکی بین افراد مورد مطالعه با منطقه­ی جغرافیایی آنها دارای ارتباط مشخصی نیست. به عبارت دیگر منطقه­ی جغرافیایی نتوانست در گروه­بندی افراد تاثیر واضحی بگذارد. ولی تفکیک بر اساس جایگاه رده بندی نمونه ها در دندروگرام جمعیت قابل ملاحظه است. آنچه به نظر می­رسد این است که، بر اساس نتایج حاصل و با توجه به سطح بالای تنوع ژنتیکی در درون جمعیت­های مورد مطالعه، گل­جالیز از تهدیدات جدی کشاورزی در منطقه­ی شمال غرب ایران محسوب می­شود. همچنین این گونه­ها توانایی انتقال از یک گونه­ی میزبان و آلوده کردن میزبان جدید را دارند. بنابراین اصلاح برای مقاومت باید در برنامه­های آتی اصلاح توتون در منطقه مورد توجه قرار گیرد.