آمار
| تعداد نشریات | 27 |
| تعداد شمارهها | 497 |
| تعداد مقالات | 5,318 |
| تعداد مشاهده مقاله | 7,077,394 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 4,712,384 |
شناسایی و تحلیل پیشرانهای مؤثر در زمینه تابآوری در برابر زمینلرزه با تأکید بر روش آیندهپژوهی (مطالعه موردی: شهر خلخال) | ||
| جغرافیای اجتماعی شهری | ||
| دوره 12، شماره 2 - شماره پیاپی 27، مهر 1404، صفحه 1-18 اصل مقاله (3.79 M) | ||
| نوع مقاله: مقالۀ پژوهشی (کاربردی - توسعه ای) | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22103/jusg.2025.2156 | ||
| نویسندگان | ||
| بهنام باقری* 1؛ سیده فریا آقایاری2 | ||
| 1عضو هیات علمی گروه جغرافیا، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران. | ||
| 2دکترای جغرافیا برنامه ریزی شهری، دانشگاه آزاد اسلامی واحد اردبیل، اردبیل، ایران | ||
| چکیده | ||
| مقدمه: زمینلرزه یکی از مخاطرات طبیعی است که به عنوان مهمترین مبحث برنامهریزی شهری در ایران و جهان شناخته میشود. تابآوری به دلیل رویکرد و روشی مناسب در جهت کاهش خطرات حاصل از بحرانها و مخاطرات طبیعی، بهعنوان رویکرد پژوهش حاضر انتخاب شده است. داده و روش: این پژوهش از لحاظ هدف کاربردی و از نظر روش به صورت توصیفی – تحلیلی با رویکرد آیندهپژوهی است. روش پژوهش بر اساس روش جدید علم آیندهپژوهی تحلیلی - ساختاری با به کارگیری ترکیبی از مدلهای کمی و کیفی است. در گام نخست مؤلفههای مؤثر در تابآوری شهر خلخال شناسایی و در قالب پرسشنامه دلفی تهیه و تدوین شد. جامعه آماری 25 نفر از متخصصین حوزه شهری بر اساس نمونهگیری گلولهبرفی انتخاب شده و با استفاده از ماتریس تحلیل اثرات متقابل ساختاری و در قالب نرمافزار MICMAC پردازش شد و نوع متغیرها با توجه به اثرگذاری و اثر پذیری بر سایر متغیرها مشخص گردید. یافتهها: از میان 49 شاخص پس از بررسی میزان و چگونگی تأثیرگذاری این عوامل بر یکدیگر در خروجی نرمافزار میک مک، 13 عامل کلیدی با بیشترین میزان تأثیرگذاری مستقیم و غیرمستقیم بر آینده تابآوری شهر خلخال مشخص شد، که کیفیت بنا، نوع سازه بنا، شبکه حمل و نقل، دسترسی به معابر اصلی، جایگاه سوخت، ایستگاه گاز، ایستگاه انتقال برق، تأسیسات و منابع آب، مسیل، میزان شیب و جهات آن، کانون زلزله، فاصله از گسل، رانش زمین، بیشترین نقش را در وضعیت تابآوری شهر خلخال ایفا میکنند. نتیجهگیری: نتایج تحقیق نشاندهنده آن است که الگوی پراکندگی پیشرانهای مورد مطالعه از نظر تحلیل اثرات متقابل در مجموع بیانگر وضعیت یک سیستم محیطی ناپایدار است که در آن پیشرانهای تابآور شهر خلخال ازنظر اثرگذاری و اثر پذیری حالت پیچیده و بینابین دارد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| تابآوری؛ زمینلرزه؛ آیندهنگاری؛ تحلیل میکمک. شهر خلخال | ||
| مراجع | ||
|
منابع
ابدالی، یعقوب؛ حاتمی نژاد، حسین؛ زنگنه شهرکی، سعید؛ پوراحمد، سلمانی، محمد. (1401). تحلیل شاخصهای تابآوری شهری در برابر مخاطره سیل با رویکرد آیندهپژوهی (مطالعه موردی: شهر خرمآباد). فصلنامه آیندهپژوهی ایران،7(1)،1-26.
https://doi.org/10.30479/jfs.2022.16142.1327
اسکندری نوده، محمد؛ قلیپور، یاسر؛ فلاح حیدری، فاطمه؛ احمدپور، ایوب. (1398). شناسایی ابعاد تابآوری و تأثیر آن بر پایداری شهری (مطالعه موردی: شهر رشت). جغرافیا و پایداری محیط (پژوهشنامه جغرافیایی)، 9(32)، 63-77.
https://sid.ir/paper/362751/fa
امانپور، سعید؛ ملکی، سعید؛ صفاییپور، مسعود؛ امیری فهلیانی، محمدرضا. (1397). تحلیل وضعیت و تعیین استراتژیهای مبتنی بر سناریو در تابآوری کلانشهرهای ایران (موردپژوهی؛ کلانشهر اهواز). پژوهش و برنامهریزی شهری، 9(35)، 31-46.
https://sid.ir/paper/220290/fa
امانپور، سعید؛ ملکی، سعید؛ صفاییپور، مسعود؛ امیری فهلیانی، محمدرضا. (1398). تدوین سناریو و ارائه راهبردهای مؤثر در تابآوری اجتماعی آینده (مطالعه موردی: کلانشهر اهواز). جغرافیای اجتماعی شهری، 6 (2)، 225-273.
https://www.doi.org/10.22103/JUSG.2019.2000
باقری، بهنام؛ معصومی، محمدتقی؛ نظم فر، حسین. (1402). شناسایی عوامل کلیدی مؤثر بر توسعه منطقهای با رویکرد آیندهنگاری مطالعه موردی: استان اردبیل. جغرافیا و توسعه، 21(72)، 142-165.
10.22111/gdij.2023.43141.3428
فرزاد بهتاش، محمدرضا؛ کینژاد، محمدعلی؛ پیربابایی، محمدتقی؛ عسگری، علی. (1392). ارزیابی و تحلیل ابعاد و مؤلفههای تابآوری کلانشهر تبریز. معماری و شهرسازی (هنرهای زیبا)، 18(3)، 33-42.
SID. https://sid.ir/paper/154333/fa
پوراحمد، احمد؛ زیاری، کرامت الله؛ صادقی، علیرضا. (1401). تحلیل شاخصهای تابآوری شهری در برابر سیلاب با رویکرد آیندهپژوهی مطالعه موردی: کلانشهر تهران، فصلنامه چشمانداز شهرهای آینده، دوره سوم، 4 (12)، 87-65.
https://civilica.com/doc/1645932/
جعفری، فهیمه؛ شایان، حمید؛ باتقوی، هما. (1399)، شناسایی و تحلیل پیشرانهای کلیدی مؤثر در ارتقاء تابآوری سکونتگاههای روستایی در برابر مخاطرات محیطی (مطالعه موردی: سکونتگاههای روستایی شهرستان فریمان). جغرافیا و مخاطرات محیطی، 9 (1)، 115-85.
https://doi.org/10.22067/geo.v9i1.86846
حاتمی نژاد، حسین؛ فرهادی خواه، حسین؛ آروین، محمود؛ رحیمپور، نگار. (1396)، بررسی ابعاد مؤثر بر تابآوری شهری با استفاده از مدل ساختاری تفسیری (مطالعه موردی: شهر اهواز). فصلنامه دانش پیشگیری و مدیریت بحران، 7(1)، 35-45.
http://dpmk.ir/article-1-112-fa.html
حاتمی، یاس؛ ذاکر حقیقی، کیانوش. (1399). ارزیابی مؤلفههای تابآوری شهری در مفهوم و رویکرد گذار (مطالعه موردی: منطقه یک شهر همدان). فصلنامه جغرافیا و توسعه، 18(58)، 155-174.
https://doi.org/10.22111/gdij.2020.5190
ربانی، طاها. (1391). کاربرد رویکرد آیندهپژوهی و تفکر راهبردی در برنامهریزی توسعه شهری. پایاننامه کارشناسی ارشد جغرافیا و برنامهریزی شهری، دانشگاه تهران.
رهنما، محمدرحیم؛ شاکرمی، کیان؛ عباسی، حامد. (1397). شناسایی و تحلیل پیشرانهای مؤثر بر توسعۀ منطقهای استان البرز با رویکرد برنامهریزی سناریو مبنا. مجله آمایش سرزمین، 10 (1)، 139-166.
https://doi.org/10.22059/jtcp.2018.254262.669854
رهنمایی، محمدتقی. (1388). توسعه گردشگری فرصتی برای مدیریت شهری، نشریه شهرداریها، شماره 43.
زالی، نادر (1393)، آینده نگاره توسعه منطقهای با رویکرد برنامهریزی سناریو مبنا (نمونه موردی: استان آذربایجان شرقی)، رساله دکتری، دانشگاه تبریز.
زالی، نادر؛ منصوری بیرجندی، سارا. (1394). تحلیل عوامل کلیدی مؤثر بر توسعه حملونقل پایدار در افق 1404 کلانشهر تهران (روش تحلیل ساختاری). فصلنامه برنامهریزی آمایش فضا، دوره 19(2)، 1-31.
http://hsmsp.modares.ac.ir/article-21-8161-fa.html
ساسان پور، فرزانه؛ موسویوند، جعفر. (1398). تأثیر عوامل انسانساخت در تشدید پیامدهای مخاطرات طبیعی در محیطهای کلانشهری با کاربرد منطق فازی و سیستم اطلاعات جغرافیایی. نشریه تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی، 10(10)، 29-50.
http://jgs.khu.ac.ir/article-1-658-fa.html
علیاکبری، اسماعیل؛ پوراحمد، احمد؛ جلالآبادی، لیلا. (1397). شناسایی پیشران های موثر بر وضعیت آینده گردشگری پایدار شهر کرمان با رویکرد آینده پژوهی. گردشگری و توسعه، 7(1 )، 156-178.
https://sid.ir/paper/227713/fa
علیزاده، مهدی. (1395). ارزیابی آسیبپذیری زیرساختهای شهری کوه دشت با رویکرد پدافند غیرعامل. پایاننامه کارشناسی ارشد، دانشگاه شهید چمران اهواز.
https://doi.org/10.22059/jtcp.2016.59145
غیاثوند، ابوالفضل؛ رمضانیان، الهه. (1394). ارزیابی میزان تاب آوری اقتصادی ایران طی دوره 1392-1375. مطالعات راهبردی بسیج، 18(68)، 91-109.
https://sid.ir/paper/513241/fa
کریمیان بستانی، مریم؛ پودینه، سجاد؛ صادق بختیاری، مرتضی؛ سرابندی، زهرا. (1400)، سنجش میزان تابآوری اجتماعی در بافت فرسوده شهرها با رویکرد آیندهپژوهی مطالعه موردی: شهر زابل، فصلنامه آیندهپژوهی شهری، 1(2)، 19-1.
https://doi.org/10.30495/uf.2022.1945714.1010
لطیفی، امین؛ زیاری، کرامت الله؛ نادری، سید مجید. (1400). تبیین مؤلفههای کلیدی افزایش تابآوری کالبدی شهر تهران در برابر زلزله با رویکرد تحلیل ساختاری (نمونه موردی: منطقه ۱۰ شهر تهران). جغرافیا و مخاطرات محیطی، 10(1)، 161-182.
https://doi.org/10.22067/geoeh.2021.69072.1026
مبارکی، امید؛ لاله پور، منیژه؛ افضلی گروه، زهرا. (1396). ارزیابی و تحلیل ابعاد و مؤلفههای تابآوری شهر کرمان، جغرافیا و توسعه، 15(47)، 104-89.
https://civilica.com/doc/886400/
محمدپور، مرتضی؛ ابراهیمزاده، عیسی؛ رفیعیان، مجتبی ساعد؛ چوشی، رامین. (۱۳۹۵). شناسایی و تحلیل اثرات متقابل عوامل کلیدی و سنجش میزان پایداری منطقهای با رویکرد آیندهنگاری راهبردی مطالعه موردی استان خراسان شمالی، جغرافیا و پایداری محیط، 6 (3)،۲۰، 17-1.
https://civilica.com/doc/1410472/
موسوی، میرنجف؛ قادری، رضا؛ تقی لو، علیاکبر؛ کهکی، فاطمه سادات. (1397). تدوین سناریوهای تحققپذیری آمایش سرزمین (مطالعه موردی: استان خراسان رضوی). مجله آمایش سرزمین، 10 (1)، 91 – 65.
https://civilica.com/doc/1807636/
نظم فر، حسین؛ پاشازاده، اصغر. (1397). ارزیابی تابآوری شهری در برابر مخاطرات طبیعی (مطالعه موردی: شهر اردبیل). مجله آمایش جغرافیایی فضا، 8 (27)، 101-116.
https://civilica.com/doc/886092/
نوروزی، حسن؛ محمدی دوست، سلیمان؛ حسینی خواه، حسین؛ خانی زاده، محمدعلی. (1398). شناسایی و ارزیابی پیشرانهای شگفتانگیز در تابآوری کالبدی کاربریهای شهری با رویکرد پدافند غیرعامل (موردپژوهی: ناحیه یک شهر یاسوج). پژوهش و برنامهریزی شهری، 10(36)، 33-45.
https://sid.ir/paper/220246/fa
نیکپور، عامر؛ یاراحمدی، منصوره. (1400)، شناسایی و تبیین پیشرانهای مؤثر در تابآوری کالبدی (مطالعه موردی: نورآباد ممسنی)، نشریه علمی برنامهریزی توسعه کالبدی، 1 (21)، 98-85.
https://www.doi.org/10.30473/psp.2021.49141.2188
References Abenayake, Ch. Yoshiki, M, Marasinghe, A, Takashi, Y, & Masahiro, I. (2016). Applicability of extra-local methods for assessing community resilience to disasters: a case of Sri Lanka, Journal of Environmental Assessment Policy and Management, 18 (2), 1650010 Beheshti, M. B, Behboudi, D, Zali, N, & Ahmadzadeh Deljavan, F (2020). Analysis and Identification of Key Factors and Drivers Affecting Integrated Water Resources Management based on Futures Studies Approach (Case Study of Tabriz County). Ecohydrology, 5(1), 59-76. Chen, Y., Zhu, M., Zhou, Q., & Qiao, Y. (2021). Research on spatiotemporal differentiation and influence mechanism of urban resilience in China based on MGWR model. International Journal of Environmental Research and Public Health, 18(3), 1–27. https://doi.org/10.3390/ijerph18031056. Fornier Dale, E. (1982). An Approach to Earthquake Risk, Management, Engineering Structures, 4 (3), 147-152. Kontokosta, C.E, & Malik, A. (2018). The Resilience to Emergencies and Disasters Index: Applying big data to benchmark and validate neighborhood resilience capacity, Sustainable Cities and Society, 36, 272–285. Labaka, L, Marana, P, Gimenez, R. & Hernantes, J. (2019). Defining the roadmap towards city resilience. Technological Forecasting & Social Change, 146, 281–296. Moore, E. A, Russell, J. D, Babbitt, C. W, Tomaszewski, B, & Clark, S. S. (2020). Spatial modeling of a second-use strategy for electric vehicle batteries to improve disaster resilience and circular economy. Resources, Conservation and Recycling, 160, Article 104889. https://doi.org/10.1016/j.resconrec.2020.104889. Sarker, M.N.I., Khatun, M.N., & Alam, G.M. (2020). Islam, M.S. Big Data Driven Smart City: Way to Smart City Governance. In Proceedings of the 2020 International Conference on Computing and Information Technology (ICCIT-1441), Tabuk, Saudi Arabia, 9–10 1–8. Zeng X, Yu Y, Yang S, Lv Y, Sarker MNI. (2022). Urban Resilience for Urban Sustainability: Concepts, Dimensions, and Perspectives. Sustainability. 14(5), 2481. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 221 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 181 |
||