| تعداد نشریات | 27 |
| تعداد شمارهها | 483 |
| تعداد مقالات | 5,055 |
| تعداد مشاهده مقاله | 6,424,178 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 4,235,175 |
پاستورال ایرانی و ظرفیتهای مغفول آن در ادب فارسی: تحلیل مصداقی حکایت موسی و شبان مولوی و پیدارو چوپان نیمایوشیج | ||
| نشریه ادبیات تطبیقی | ||
| مقاله 10، دوره 17، شماره 32، شهریور 1404، صفحه 177-200 اصل مقاله (865.25 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله علمی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22103/jcl.2025.25708.3870 | ||
| نویسندگان | ||
| سروه فتاحی* 1؛ احمد خاتمی2 | ||
| 1دکتری زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران جنوب، تهران، | ||
| 2استاد گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه شهید بهشتی تهران، تهران، ایران | ||
| چکیده | ||
| ادب شبانی (پاستورال) یکی از کهنترین ژانرهای ادبی در سنت غربی است که از یونان و روم باستان تا قرائتهای معاصر اکوکریتیکی، همواره بستر بازاندیشی در نسبت انسان و طبیعت و نیز تقابل میان شهر و روستا بوده است. با وجود اهمیت این ژانر در مطالعات جهانی، در بوطیقای فارسی تاکنون بهعنوان گونهای مستقل شناخته نشده و اغلب ذیل «ادب روستایی» یا «ادب اقلیمی» تقلیل یافته است. این غیبت نظری سبب شده بخش قابلتوجهی از متون فارسی با مختصات شبانی، از چشمانداز گونهشناختی مغفول بمانند. این پژوهش با هدف پرکردن این خلأ، ضمن مرور مبانی نظری پاستورال در سنت غربی، به تحلیل دو نمونه از متون فارسی پرداخته است: نخست، حکایت کلاسیک «موسی و شبان» در مثنوی مولوی که میتوان آن را تجلی «پاستورال عرفانی» دانست، دوم، روایت بلند «پیدارو چوپان» نیما یوشیج بهعنوان نمونهای معاصر که با بهرهگیری از عناصر سنتی پاستورال (چوپان، عشق چوپان، طبیعت و شکار) اما با دگرگونی در کارکرد نمادین، نوعی «پاستورال ایرانی» خلق میکند که در آن طبیعت بهعنوان کنشگری فعال در سرنوشت انسانی عمل مینماید. یافتهها نشان میدهد که ادب فارسی ظرفیت بازتعریف ژانر شبانی را دارد؛ نتیجه پژوهش آن است که توجه به پاستورال در ادبیات فارسی میتواند هم خلأ گونهشناختی بومی را پر کند و هم امکان پیوندزدن این ادبیات با گفتمانهای تطبیقی و محیطزیستی معاصر را فراهم سازد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| انواع ادبی؛ ادب شبانی؛ ادب روستایی؛ پاستورال؛ چوپان | ||
| مراجع | ||
|
کتابنامه
الف.منابع فارسی
آرمن سیدابراهیم؛ فیروزیمندی، شهرزاد. (1391). «ادبیات روستایی در رمانهای عربی و فارسی؛ بررسی تطبیقی الارض شرقاوی و جای خالی سلوچ دولتآباد»، کاوشنامه ادبیات تطبیقی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه رازی کرمانشاه، 2(7) 1- 18
انوری، حسن. (1381). فرهنگ بزرگ سخن. جلد 3 ، تهران: سخن.
پورنامداریان، تقی. (1386). «انواع ادبی در شعر فارسی». ادبیات و علوم انسانی دانشگاه قم. 1(3). 7- 22
تبریزی، محمد حسین بن خلف. (1342). برهان قاطع.چاپ دوم. تهران: چاپ افست رشدیه.
جعفری قنواتی، محمد. (1381). «در قلمرو ادبیات اقلیمی». کتاب ماه ادبیات و فلسفه. ش 65 و 66. 140-145
داد، سیما. (1390). فرهنگ اصطلاحات ادبی: واژهنامه مفاهیم و اصطلاحات ادبی فارسی و اروپایی (تطبیقی و توضیحی). چاپ پنجم، تهران: نشر مروارید.
دهخدا، علیاکبر. (1328). لغتنامه دهخدا. تهران: دانشکده ادبیات و علوم انسانی. دانشگاه تهران:سازمان لغتنامه.
رنجبرکرانی، نرگس؛ مختاباد، سید مصطفی. (1392). «بررسی تبارشناسانه ادبیات نمایشی روستایی- شبانی (پاستورال)». نشریه کتاب صحنه. 94، 53- 64
زرقانی، سیدمهدی (1388). «طرحی برای طبقه بندی انواع ادبی در دوره کلاسیک». پژوهشهای ادبی. 24، 81- 106
زمانی، حجت. (1388). نقد و بررسی ادبیات روستایی با تکیه بر ده داستان امین فقیری. استاد راهنما: محمود بشیری، استاد مشاور: اکبر عطرفی. پایاننامه کارشناسی ارشد، رشته زبان و ادبیات فارسی. دانشکده ادبیات فارسی و زبانهای خارجی، دانشگاه علامه طباطبایی.
شفیعی کدکنی، محمدرضا. (1352). انواع ادبی و شعر فارسی. خرد و کوشش، 11 و 12، 96- 119.
طبری، محمد بن جریر. (1383). تاریخ طبری یا تاریخ الرسل و الملوک. ترجمه ابوالقاسم پاینده. تهران: اساطیر.
فرای نورتروپ. (1377). تحلیل نقد (کالبدشکافی نقد). ترجمه صالح حسینی. تهران: نیلوفر.
فرشیدورد، خسرو. (1385). «انواع ادبی در اروپا و ایران: پژوهشی در نقد تطبیقی و مقایسهای». دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران. سال 24. 3و4، 42- 69.
کریمی، اصغر (بی تا). دانشنامه جهان اسلام، ج 12، ذیل واژۀ چوپان.
کهنموییپور، ژاله؛ خطاط، نسرین دخت؛ افخمی، علی. (1381). فرهنگ توصیفی نقد ادبی. تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
گیفورد، تری. (1397). ادبیات شبانی. زیر نظر عباس ارض پیما. چاپ دوم. تهران: نشر نشانه.
مختاباد، سیدمصطفی؛ قلیشلی، آتوسا. (1390). «کاوشی در سرچشمههای درام روستایی ایران (تأثیرپذیری اکبر رادی از نمایشنامۀ دایی وانیای چخوف)». نقد ادبی. 4(16) ، 37- 54. 20.1001.1.20080360.1390.4.16.1.8
مردوخ کردستانی، محمد (1362). فرهنگ مردوخ (مصور کردی، فارسی، عربی). سنندج: غریقی.
مشتاق مهر، رحمان، صادقی شهپر، رضا. (1389). «ویژگیهای اقلیمی و روستایی در داستاننویسی خراسان». جستارهای ادبی. ش 168. 81-108.doi: 10.22067/jls.v43i1.8408
ملکپور، جمشید (1346). گزیدهای از تاریخ نمایش در جهان. تهران: سازمان انتشارات کیهان.
مولوی، جلال الدین محمد بلخی. (1377). مثنوی معنوی. تصحیح شده از روی نسخه نیکلسون. گردآورند ناصر احمدزاده. تهران: پگاه.
ناظرزاده کرمانی، فرهاد. (1374). «پژوهشی در زمینه ادبیات نمایشی روستایی- شبانی»، ماهنامه نیستان. 1، 57- 64
یوشیج، نیما. (1364). مجموعه آثار (دفتر اول، شعر). به کوشش سیروس طاهباز. تهران: نشر ناشر.
ب.منابع لاتین
Alpers, P. (1996). What is pastoral? Chicago, IL: University of Chicago Press. Bate, J. (2000). Song of the earth. London, England: Picador. Buell, L. (1995). The environmental imagination: Thoreau, nature writing, and the formation of American culture. Cambridge, MA: Belknap Press/Harvard University Press. Burnett, P. (Ed.). (1986). Caribbean verse in English. London, England: Penguin Books. Chaudhuri, S. (1989). Renaissance pastoral and its English developments. London, England: Clarendon Press. Empson, W. (1935). Some versions of pastoral. London, England: Chatto & Windus. Garrard, G. (2012). Ecocriticism (2nd ed.). London & New York: Routledge. Gifford, T. (1999). Pastoral. London & New York: Routledge. Gifford, T. (2012). Pastoral, anti-pastoral and post-pastoral as reading strategies. In S. Slovic (Ed.), Critical (pp. 1–30). Gifford, T. (2019). Pastoral (2nd ed.). London & New York: Routledge. Gilmore, J. (2000). A study of James Grainger’s The Sugar Cane. London & New Jersey: The Athlone Press. Glotfelty, C. (Ed.). (1996). The ecocriticism reader: Landmarks in literary ecology. Athens, GA: University of Georgia Press. Hill, M. C. G. (1972). Encyclopedia of world drama (Vol. 3). New York, NY: McGraw-Hill. Hiltner, K. (2011). What else is pastoral? Renaissance literature and the environment. New York, NY: Cornell University Press. Huggan, G., & Tiffin, H. (2015). Postcolonial ecocriticism: Literature, animals, environment (2nd ed.). London & New York: Routledge. Jones, M. A. (2020). Engagements with the pastoral mode in the poetry and plays of Derek Walcott (Doctoral dissertation, University of Birmingham). Laurence, L. (1972). The uses of nostalgia: Studies in pastoral poetry. London, England: Chatto & Windus. Lewalski, B. K. (1985). Paradise lost and the rhetoric of literary forms. Princeton, NJ: Princeton University Press. Marinelli, P. (1971). Pastoral (The Critical Idiom series). London, England: Methuen & Co. Patterson, A. (1987). Pastoral and ideology: Vergil to Valéry. Berkeley, CA: University of California Press. Quilley, G., & Kriz, K. D. (2003). Pastoral plantations: The slave trade and the representation of British colonial landscape in the late eighteenth century. In An economy of colour: Visual culture and the North Atlantic world, 1660–1830 (pp. 106–128). Manchester, England: Manchester University Press. Watson, R. N. (2006). Back to nature: The green and the real in the late Renaissance. Philadelphia, PA: University of Pennsylvania Press. Williams, R. (1973). The country and the city. New York, NY: Oxford University Press. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 164 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 171 |
||